نام و نام خانوادگی: ابراهیم موسی پور بشلی

تاریخ تولد: ۱۳۵۵

 

سوابق تحصیلی:

  • دانش‌آموختۀ دکتری تخصصی ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران، ورودی ۱۳۸۴؛ عنوان پایان‌نامۀ دکتری: نقش دین در زندگی روزانۀ مردم ایران از آغاز صفویه تا پایان دورۀ قاجار. دفاع شده در ۳۰ شهریور ۱۳۸۹ با درجه عالی.
  • کارشناسی ارشد ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران، ۱۳۷۷-۱۳۸۰؛ عنوان پایان‌نامه: بررسی تطبیقی زمینه‌های طرح تمثیل فیل‌شناسی کوران در ادبیات اسلامی و نقد تفسیر پلورالیستی آن، به راهنمایی محمد مجتهد شبستری، تاریخ دفاع: ۸ خرداد ۱۳۸۰ با درجه عالی.
  • کارشناسی الهیات و معارف اسلامی، گرایش ادیان و عرفان، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران، ۱۳۷۳-۱۳۷۷.
  • فارغ‌التحصیل رتبۀ اول مقطع کارشناسی در سال تحصیلی ۱۳۷۶-۱۳۷۷.
  • دانش‌‌آموختۀ دورۀ کارگردانی سینما، مؤسسۀ دانشگاهی رسام هنر، جهاد دانشگاهی هنر، خرداد ۱۳۷۴ با معدل ۲۰.

 

سوابق آموزشی:

تدریس در مقطع دکتری

  • دانشگاه بین‌المللی امام‌خمینی قزوین، گروه تاریخ و تمدن دانشکده علوم و تحقیقات اسلامی درس تاریخ اجتماعی. سال تحصیلی ۹۴-۱۳۹۳؛ درس «تاریخ اجتماعی».

  تدریس در مقطع کارشناسی ارشد

  • دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دانشکدۀ الهیات و فلسفه، مقطع کارشناسی ارشد، گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، نیم‌سال دوم تحصیلی ۱۳۹۰-۱۳۹۱؛ درس « تاریخ علم در جهان باستان».
  • دانشگاه هنر سوره، مقطع کارشناسی ارشد، در گروه‌های سینما، گرافیک و ارتباطات تصویری، صنایع‌دستی و هنر اسلامی. از ۱۳۸۸ تاکنون؛ درس‌های:
  • «روش‌شناسی و روش‌تحقیق در سینما»؛
  • «حکمت هنر اسلامی و زیبایی‌شناسی»،
  • «جامعه‌شناسی هنر».

تدریس در مقطع کارشناسی

  • دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران، از ۱۳۸۰ تا ۱۳۹۱، دروس ادیان و عرفان تطبیقی از جمله:
  • « ادیان ایران باستان»؛
  • « ادیان هندو و بودایی»؛
  • « ادیان و فلسفه‌های چین باستان»؛
  • « ادیان یهود و مسیحیت»؛
  • « متون عرفانی فارسی: مثنوی مولوی».

 

  • دانشکدۀ مجازی علوم حدیث، درس «آشنایی با ادیان توحیدی» از ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۶.

 

راهنمایی و مشاوره و داوری پایان‌نامه‌ها:

  • راهنمای رسالۀ دکتری محمد نورمحمدی، با عنوان سیر شکل‌گیری، تحول و تطور جنگ‌‌نامه‌نویسی در تمدن اسلامی از آغاز تا پایان قرن نهم هجری‌قمری، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی قزوین، گروه تاریخ، .دفاع شده در مهر ۱۳۹۷.
  • راهنمای رساله دکتری مهدی قربانی حصاری، با عنوان «مصادره و کارکردهای سیاسی و اقتصادی آن در عصر عباسی» ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات ؛ رشته تاریخ و تمدن اسلامی، دفاع شده در اسفند ۱۳۹۵.
  • راهنمای رساله دکتری کامیار شیراوند با عنوان «مفهوم شناسی خرافات …»، دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین، گروه تاریخ، مصوب ۱۳۹۸.
  • مشاوره رساله دکتری محمد حسن‌پور، با عنوان «هرمنوتیک اجتماعی عکس …»، ۱۳۹۸ دانشکده هنر دانشگاه تهران، دفاع شده در تیر ماه ۱۳۹۸.
  • مشاور رساله دکتری حامد سلطانزاده، « تاریخ فرهنگی تفریح…»، دانشگاه تهران، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، رشته تاریخ ایران دوره اسلامی، دفاع شده در شهریور ۱۳۹۷.
  • مشاور رساله دکتری اکرم کریم زاده، با عنوان گرته‌برداری، بازنویسی و نحوه بازنمایی تصویر فرمانروایان در متون داستانی عصر صفوی، گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران …
  • مشاور رساله دکتری محمد غفوری، گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران …
  • مشاور رساله دکتری مظهر ادوای، با عنوان «تاریخ اجتماعی کردستان …»، گروه تاریخ دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد، دفاع شده در خرداد ۱۳۹۸
  • راهنمای رساله کارشناسی ارشد هنر اسلامی _ نگارگری علیرضا مطوری علیزاده، با عنوان « بررسی و طبقه بندی تصاویر سلاح‌ها، ادوات و ابزار جنگی در آثار نگارگری از دوران سلجوقی تا پایان دوره صفوی»، دانشکده هنر دانشگاه سوره، مصوب اسفند ۱۳۹۵.
  • راهنمای رساله کارشناسی ارشد هنر اسلامی، بهاره واعظی، با عنوان «بررسی نگارگری عامه‌پسند در دمکتب تهران با تاکید بر آثار خاندان تجویدی»، دانشکده هنر دانشگاه سوره، مصوب ۱۳۹۸.
  • راهنمای رساله کارشناسی ارشد عارف شمس، با عنوان «نقد پژوهشهای تاریخ فرهنگی عکاسی در ایران»، دانشکده هنر دانشگاه سوره. ۱۳۹۸.
  • راهنمای رساله کارشناسی ارشد ارتباط تصویری، آزیتا یکه فلاح، با عنوان «بررسی قابلیت‌های گرافیکی خطوط ایران باستان »، دانشکده هنر دانشگاه سوره، ۱۳۹۵.
  • راهنمای رساله کارشناسی ارشد ارتباطات تصویری طیبه غفاری، با عنوان «بررسی تصویرگری رویداد در ایران از عصر ایلخانی تا پایان دوره صفوی»، دانشگاه سوره، دانشکده هنر، ۱۳۹۵.
  • راهنمای رساله کارشناسی ارشد ارتباطات تصویری، فاطمه خورشیدوند، با عنوان « بررسی ابعاد وظرفیتهای زیبایی شناختی پدیده های نا زیبا»، دانشکده هنر سوره، تهران، دفاع شده در شهریور ۱۳۹۵.
  • مشاوره رساله کارشناسی ارشد علیرضا رحمانی خانقاهی با عنوان «زندگی روزانه در ولایات جنوبی دریای خزر: از اواخر دوره صفویه تا پایان دوره قاجاریه»، گروه تاریخ و تمدن دانشکده علوم و تحقیقات اسلامی دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین، دفاع شده در تیر ۱۳۹۵.
  • راهنمای رساله کارشناسی ارشد سحر خسروگرجی، با عنوان «نقد و ارزیابی تصویرسازی پوشاک در کتاب قصه های دینی کودک و نوجوان ار دهه ۱۳۵۰ تا ۱۳۹۰ش»؛ دانشگاه سوره، دانشکده هنر. رشته ارتباطات تصویری، دفاع شده در ۱۸شهریور ۱۳۹۴
  • راهنمای رساله کارشناسی ارشد محمد داودی، با «عنوان تبیین چگونگی اقتباس از اسناد تاریخی برای نمایشنامه با تمرکز بر توصیف شخصیت، رشته ادبیات نمایشی»،. دانشگاه سوره، دانشکده هنر، دفاع شده در شهریور۱۳۹۴.
  • مشاوره رساله کارشناسی ارشد جلال الدین افضل با عنوان «بررسی تطبیقی لشکریان اهریمنی در کتاب مقدس با اساطیر یونان و خاور میانه»، دانشگاه کاشان، رشته ادیان و عرفان تطبیقی، دفاع شده در ۲۶ شهریور ۱۳۹۳.
  • مشاور رساله کارشناسی ارشد سید محمد حسین درج ور، با عنوان «عریف: نقش و جایگاه آن در جامعه اسلامی از آغاز تا پایان دوره عباسیان»، دانشگاه تهران، دانشکده الهیات ومعارف اسلامی، رشته تاریخ و تمدن ملل اسلامی،  دفاع شده درشهریور ۱۳۹۳.
  • مشاورۀ پایان نامه کارشناسی ارشد آقای محمد عباسی با عنوان« آیین ها و آداب و رسوم مسلمانان حیدرآباد دکن (دورۀ قطبشاهیان و آصفجاهیان)»، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، گروه تاریخ و تمدن، مصوب ۳۰/۳/۱۳۸۹.
  • مشاورۀ پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد آقای نورمحمدی، با عنوان «نقش ادوات پرتابی در جنگهای قلعه ای در سرزمین های مصر، شام، ایران، عراق، و آسیای صغیر در دوره اسلامی پیش از ابداع توپ»، تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه امام خمینی قزوین، مصوب ۱۳/۱۰/۱۳۸۹، دفاع شده در پاییز ۱۳۹۰.
  • داوری کرسی ترویجی با عنوان «بررسی تغییرات الگوی فرهنگی پاکی و ناپاکی در ایران»، مهناز عباسی در دانشگاه الزهرا، ۷ خرداد ۱۳۹۷.
  • داوری رساله دکتری حسین بیاتلو، با عنوان «سرقت شهری در دوره ناصری»، دانشکده الهیات دانشگاه تهران، گروه تاریخ و تمدن اسلامی، دفاع شده در آذر ۱۳۹۷.
  • داوری رساله دکتری شهناز جنگجو در رشته تاریخ با عنوان «بررسی روند، زمینه‌‌ها و علل گرایش زنان ایرانی به مد و آرایش جدید (دوره ناصری تا پایان دوره پهلوی اول)، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، دفاع شده در ۱۳۹۷.
  • داوری رساله دکتری اقای عباس بحری مقدم، با عنوان … تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دفاع در ۲۷/۶/۱۳۹۲.
  • داوری رساله دکتری آقای سید مهدی احمدی با عنوان سحر …، فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دفاع در ۲۹/۲/۱۳۹۲.
  • داوری رسالۀ دکتری آقای محمد خداوردی تاج آبادی، با عنوان شیخیه و تحولات سیاسی اجتماعی کرمان در عصر قاجاریه، تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دفاع در ۲۱/۱۱/۱۳۸۹.
  • داوری رسالۀ دکتری خانم مریم معینی نیا، با عنوان تصحیح و تحقیق بهارستان شاهی، تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دفاع در ۲۱/۱۱/۱۳۸۹.
  • داوری رسالۀ دکتری آقای پرویز علی اصل، با عنوان شهر و جامعه شهری تبریز در دورۀ ایلخانی ،تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دفاع در۱/۵/ ۱۳۹۱.
  • داوری رسالۀ دکتری خانم اکرم مشهدی، با عنوان بررسی انتقادی دیدگاه ویلیام جیمز در باب تجربه دینی و مقایسۀ آن با آرای عرفای اسلامی، ادیان و عرفان، دانشکدۀ الهیات دانشگاه تهران، دفاع در تاریخ ۲۴ بهمن ۱۳۹۰.

 

سوابق علمی و اجرایی:

  • عضو هیئت علمی بنیاد دایره‌المعارف اسلامی از ۱۳۸۱.
  • موسس و مدیر گروه تاریخ اجتماعی اسلام بنیاد دایره‌المعارف اسلامی از ۱۳۸۵.
  • مدیر گروه فرهنگ و تمدن بنیاد دایره‌المعارف اسلامی ۱۳۸۳- ۱۳۸۵.
  • ویراستار دانشنامه زبان و ادب فارسی در شبه قاره از ۱۳۹۰تا ۱۳۹۱.
  • ویراستار مجله علمی پژوهشی مقالات و بررسیها، دانشکده الهیات دانشگاه تهران، ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۸.
  • سرپرست جهاد دانشگاهی شاخه الهیات، واحد تهران، ۱۳۷۹- ۱۳۸۱.
  • داور جشنواره جهانی کتاب سال.
  • داور جشنواره کتاب سال جمهوری اسلامی ایران.
  • داور جشنواره بین المللی فارابی.
  • عضو هیات تحریریه مجله علمی‌پژوهشی تحقیقات تاریخ اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، از ۱۳۹۲.
  • عضو هیات تحریریۀ مجلۀ پژوهش‌نامۀ کاشان، دانشگاه کاشان از ۱۳۹۶.

 

آثار منتشرشده:

تألیف کتاب

  • «رهیافت به فرد و داده‌های فردی در مطالعات تاریخ اجتماعی»، انتشارات سمت، تهران زیر چاپ.
  • دین زیسته و زندگی روزانه، پژوهشکده تاریخ اسلام، تهران (۱۳۹۵)
  • رمضان و روزه داری در فرهنگ اسلامی، از رویت هلال تا زکات فطره، تألیف مشترک با همکاران، انتشارات کتاب مرجع، تهران (۱۳۹۵)
  • چهل در فرهنگ و تمدن اسلامی، تألیف مشترک با عبدالکریم عطارزاده و دیگران، نشر کتاب مرجع، تهران (۱۳۸۹)
  • دربارۀ یهود: جستارهایی در باب بنی‌اسرائیل، تورات و تلمود، تألیف مشترک با لیلا هوشنگی و اسماعیل باغستانی، نشر کتاب مرجع، تهران (۱۳۸۶)

 

طرح پژوهشی

  • طرح پژوهشی درسنامه جامع تاریخ اجتماعی: پژوهش و نگارش در تاریخ اجتماعی اسلام، مصوب سوم خرداد ۱۳۹۳، سازمان سمت. در دست اجرا.
  • بررسی جنبه های مشترک ادیان توحیدی، همکار طرح، زیر نظر دکتر مجتبی زروانی، پژوهشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی، ۱۳۸۰؛ از این طرح یک مقاله در مجله اسلام پژوهی این پژوهشکده با امضای مشترک ابراهیم موسی پور بشلی و مجتبی زروانی به چاپ رسیده است( نک. بخش تألیفات).
  • طرح پژوهشی درسنامۀ چند رسانه‌ای آشنایی با ادیان توحیدی، دانشکده مجازی علوم حدیث شهر ری (۱۳۸۲-۱۳۸۳).

 

 

 تألیف مقالات

تألیف در نشریات

  • « پرسش تاریخ اجتماعی از تاریخ‌نگاری سیاسی در باب شرح و تبیین جنبش تنباکو در کتاب‌های درسی تاریخ مدارس»، مجموعه مقالات سومین همایش آموزش تاریخ در مدارس، به کوشش محمد حسین فروغ و رضوان نعمتی، تهران ۱۳۹۷، ص ۳۱-۵۴.
  • «نظریه جنگ عادلانه و اخلاق‌مداری در جنگ در میان مسلمانان بر پایه آداب‌الحربها»، مشترک با محمد نورمحمدی نجف ابادی و دیگران، تاریخ و تمدن اسلامی، شماره ۲۷،  بهار و تابستان ۱۳۹۷، ص ۹۷-۱۲۷.

 

  • «مصادره اموال کارگزاران حکومتی در ایران دوره اسلامی تا پایان صفویان»، مشترک با مهدی قربانی حصاری و دیگران، پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی، دوره ۴۹، شماره ۲، پاییز و زمستان ۱۳۹۵، ص ۲۱۹-۲۳۸.

 

  • «به نام وحدت، به کام کثرت: درنگهایی درباره مطالعات اجتماعی در فرقه پژوهی»، مهرنامه، شماره ۴۹، آبان ۱۳۹۵/ ص۱۰۲-۱۰۵.

 

  • «مصادره اموال: اهداف و کارکردهای سیاسی و اقتصادی آن در عصر عباسی،(از آغاز تا پایان سده پنجم»، مشترک با قنبر علی رودگر و مهدی قربانی حصاری، نیم‌سال نامه علمی پژوهشی تاریخ و تمدن اسلامی، سال۱۲، شماره ۲۳، بهار و تابستان ۱۳۹۵، ص ۴۷-۶۹.

 

  • «ضرورت‌های روش شناختی در نقد و ارزیابی تصویرگری پوشاک در داستانهای دینی  و مذهبی در ایران از لحاظ میزان واقع‌نمایی تاریخی»، مشترک با سحر خسرو گرجی، فصلنامه رهپویه هنر، دوره سوم، شماره ۳۱، زمستان ۱۳۹۳. ص۶۰-۷۳.
  •  
  • «زندگی حرفه‌ای مکاریان/چارواداران در ساختار سنتی حمل و نقل در دورۀ اسلامی: یک تاریخ اجتماعی»، مجله علمی پژوهشی انسان شناسی، سال دهم، شماره،۱۶ ، بهار و تابستان ۱۳۹۱، ص ۱۴۲-۱۶۱.

 

  • «بپرهیزد آن کو بود هوشیار»؛ فرهنگ امروز، شماره هشتم، سال۲، آبان ۱۳۹۴.
  • «نه آن که عطار بگوید …؛ یادداشتی دربارۀ نظریه و تاریخ اجتماعی»؛  فرهنگ امروز، شماره چهارم، سال اول، اسفند ۱۳۹۳؛ ص۹۴-۹۵.
  • «عبرت نامه: روایتی از تاریخ اجتماعی هنر در ایران قاجاری»؛ کتاب ماه هنر، شماره ۱۸۸، اردی بهشت ۱۳۹۳، ص ۴-۸.
  • «درآمدی به پژوهش در زیبایی‌شناسی زندگی روزانه: اهمیت توجه به ادبیات»، کتاب ماه ادبیات، سال ۱۶، شمارۀ ۱۰، پیاپی ۱۹۰، مرداد ۱۳۹۲؛ ص۳۶-۴۰.
  • «حافظۀ تاریخی: تسامح اصطلاحی یاسوء تفاهم؛ درنگی روش شناختی در مبحث حافظه تاریخی»، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، شمارۀ ۱۷۵، آذر ۱۳۹۱، ص ۱۲-۱۶.
  • «شایست و نشایست‌ها در مطالعات محلی»، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، شماری ۱۶۸، اردی بهشت ۱۳۹۱، ص۳۰-۳۴.
  • «زندگی حرفه ای گازران در تاریخ اجتماعی اسلام»، در مجلۀ علمی پژوهشی انسان‌شناسی، سال نهم، شمارۀ ۱۴، بهار و تابستان ۱۳۹۰، ص ۹۴-۱۰۴.
  • «مناسبات دین با فرهنگ غذایی مردم ایران در دوران صفوی – قاجاری»، در تاریخ و تمدن ملل اسلامی، نیم‌سال نامۀ علمی پژوهشی گروه تاریخ تمدن ملل اسلامی،  سال هفتم، شماره چهاردهم، پاییز و زمستان ۱۳۹۰؛ ص ۱۱۳-۱۴۰.
  • «فرهنگ دینی در نظام حمل و نقل و مسافرت های مردم عادی ایران در عصر صفویه-قاجاریه»، مجلۀ علمی پژوهشی انسان‌شناسی، سال هشتم، شمارۀ سیزدهم، پاییز و زمستان ۱۳۸۹؛ ۱۶۳-۱۸۱.
  • «زندگی حرفه‌ای موذنان و بازتاب آن در ذهن و زبان مسلمانان: پژوهشی در تاریخ اجتماعی اسلام»، مجله علمی پژوهشی پژوهشنامه  تاریخ  تمدن اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه تهران؛ سال ۴۳؛ شماره یک؛ پاییز و زمستان ۱۳۸۹؛ ص۱۲۱- ۱۳۹.
  • «فرهنگ دینی در زبان و نشانه‌شناسی روزانه مردم ایران در دوران صفوی – قاجاری»، تاریخ و تمدن اسلامی، نیم‌سال نامه علمی پژوهشی گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، سال ششم، شماره یازدهم، بهار و تابستان ۱۳۸۹،ص۱۳۱-۱۶۵.
  • «راه چنین است و دیگر نیست؛ نقد امکان بازشناسی رویکرد کثرت‌گرایانه دینی در تعالیم جینی و بودایی»، مشترک با مجتبی زروانی، دوفصلنامه علمی پژوهشی مطالعات اسلامی، فلسفه و کلام، دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد، شماره ۲/۸۳، پاییز و زمستان ۱۳۸۸،ص ۶۹-۸۶.
  • «بازآرایی مفهومی اصطلاح خرافات در مطالعات انسان‌شناختی و تاریخ اجتماعی اسلام»، مجلۀ علمی پژوهشی انسان‌شناسی، س ۷ ش ۱۱، پاییز و زمستان ۱۳۸۸، ص ۱۵۶- ۱۷۳.
  • «گوشه‌هایی از تاریخ طایفۀ سرلک»، نقد و بررسی کتاب طایفۀ سرلک، شاخه ای کهن از ایل بختیاری؛ در کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، دورۀ جدید، شماره مسلسل ۱۵۰، آبان ۱۳۸۹، ص۲۷-۲۹.
  • «درآمدی بر بحث ترجیح حواس خمسه بر یکدیگر نزد بعضی علمای مسلمان»، خردنامۀ همشهری، ش ۵۰، خرداد و تیر ۱۳۸۹، ص ۳۳- ۴۰.
  • «تاریخ اجتماعی: رویکردی نوین به مطالعات تاریخی»، تاریخ و تمدن ملل اسلامی، نیم‌سال نامۀ تخصصی تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، سال سوم، شمارۀ ششم، پاییز و زمستان ۱۳۸۶، ص ۱۴۱- ۱۵۶.
  • «بازجستی در تحلیل مورخان مسلمان از نبود علی (ع) در غزوۀ تبوک : مقدمه‌ای روش‌شناختی»، در اسلامپژوهی، دو فصلنامه تخصصی پژوهشکده علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی، ش ۲، بهارو تابستان ۱۳۸۵،ص ۱-۱۷.
  • «بایسته‌های تفسیر متن تجهیز شده» در مطالعات اسلامی، فصلنامه علمی پژوهشی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد، پیوست شمارۀ ۷۱، ویژۀ فلسفه، بهار ۱۳۸۵،ص ۱۹۱-۲۰۶.
  • «نبوت در دین‌های یهود و مسیحیت (بر اساس کتاب مقدس)»، مشترک با دکتر مجتبی زروانی، در اسلام‌پژوهی، شمارۀ اول، پاییز و زمستان ۱۳۸۴، ص ۲۱-۵۰.
  • «یهودیت و اسلام؛ بررسی کتاب یهودیت و اسلام: مرزها، مناسبات و تعامل‌ها»، کتاب ماه دین، سال هفتم، شمارۀ ۱۱-۱۲، شماره پیوسته ۸۳-۸۴، شهریور و مهر ۱۳۸۳، ص ۹۴-۹۹.
  • «از ایران زردشتی تا اسلام؛ نقد کتاب از ایران زردشتی تا اسلام: مطالعاتی دربارۀ تاریخ دین و تماس‌های میان فرهنگی، اثر شائول شاکد» کتاب ماه دین، سال هفتم، شمارۀ یک، شمارۀ پیوسته ۷۳، آبان ۱۳۸۲، ص ۱۹-۲۷.
  • «بررسی روایت ابوحیان توحیدی از ماجرای فیل‌شناسی کوران و نسبت آن با کثرت‌گرایی دینی»، در مقالات و بررسی‌ها، نشریۀ علمی پژوهشی دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران، دفتر ۷۲، ۱۳۸۱، ص ۲۵۹-۲۷۱.
  • «روایت عزیزالدین نسفی از ماجرای فیل‌شناسی کوران»، در برگ فرهنگ، شمارۀ ۷، ۱۳۷۹.
  • «بررسی یک خطای راهبردی در پژوهش سکولاریزم و سکولاریزاسیون»، مجلۀ علمی تخصصی دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه کاشان، سال اول، پاییز ۱۳۷۹، ص ۱۴۱-۱۶۰.

 

    در دانشنامه‌ها:

تألیف در دانشنامۀ جهان اسلام، زیر نظر غلامعلی  حداد عادل، بنیاد دایره‌المعارف اسلامی، تهران.

  • « جنید بغدادی»، در ج ۱۱، ۱۳۸۶، ص ۲۱۲-۲۱۶.
  • « چای، ابعاد فرهنگی اجتماعی، در جهان اسلام»، در ج ۱۱، ۱۳۸۶، ص ۷۰۴ –
  • «آخوند»
  • «آسیا»
  • «تعویذ» در ج ۷، ۱۳۸۲، ص ۵۶۹-۵۷۴.
  • «تورات» در ج ۸، ۱۳۸۳، ص ۴۴۲-۴۴۹.
  • «تیرگان، جشن» در ج ۸، ۱۳۸۳، ص ۷۸۶-۷۹۱.
  • «جشن در دورۀ اسلامی» در ج ۱۰، ۱۳۸۵، ص ۳۷۰-۳۹۱.
  • «جمع و تفرقه» در ج ۱۰، ۱۳۸۵، ص ۶۸۶- ۶۸۹.
  • «جمعه در فرهنگ و تمدن اسلامی»، ج ۱۰، ۱۳۸۵، ص ۶۹۴- ۷۰۰.
  • «چاووش خوانی»، با محمد مشهدی نوش‌آبادی، در ج ۱۱، ۱۳۸۶، ص ۶۸۶-۶۸۹.
  • «چاه در ادبیات و فرهنگ عامیانۀ ایران»، در ج ۱۱، ۱۳۸۶، ص ۶۹۳-۶۹۵.
  • «چاه در جهان اسلام»، در ج ۱۱، ۱۳۸۶، ص ۶۹۵-۶۹۸.
  • «چراغ دهلی، نصیرالدین محمود»، در ج ۱۱، ۱۳۸۶، ص ۷۸۴-۷۸۶.
  • «چشم زخم»، در ج ۱۲، ۱۳۸۷، ص ۲۷-۳۰.
  • «چشمه»، در ج ۱۲ ،۱۳۸۷، ص ۲۷-۳۰.
  • «چهل»، در ج ۱۲، ۱۳۸۷، ص ۲۱۰-۲۱۵.
  • «خاصه و عامه»، در ج ۱۴، ص ۶۴۶-۶۵۳.
  • «ختنه زنان»، در جلد ۱۵، ص ۱۹۷-۱۹۹.
  • «خرافات»، در ج ۱۵، ص۳۳۸-۳۴۳.
  • «خلوت» با مجتبی زروانی، در جلد ۱۶، ص ۴۷-۵۲.
  • «خمسه»، در جلد ۱۶، ص ۱۵۵-۱۵۷.
  • «درویش، کلیات»
  • «دعا نویسی»
  • «دین عامیانه»
  • «ذوالجناح»
  • «رنگرزی»
  • «روبند»
  • «روح الامینی، محمود»
  • «روحانیت»
  • «رویت هلال، تاریخ اجتماعی و فرهنگی»
  • «سحر»
  • «سفر»
  • «سلمانی»، مشترک با محمد میرشکرایی
  • «شعبده»
  • «صابون»
  • «عزلت»
  • «عطاری»
  • «قمیص» با م. مارتینیانی- ربر
  • «گازر»
  • «مُکاری»
  • «موذن»
  • «طبقات اجتماعی»
  • «فالوده»

 

تألیف در دانشنامۀ زبان و ادب فارسی، زیر نظر اسماعیل سعادت، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تهران.

  • «اسرافیل» در ج ۱، ۱۳۸۴، ص ۳۸۷-۳۸۹.
  • «اسطرلاب» در ج ۱، ۱۳۸۴، ص ۳۸۹-۳۹۲.
  • «اصحاب کهف» در ج ۱، ۱۳۸۴، ص ۴۴۱-۴۴۴.
  • «جن»، در ج ۲، ۱۳۸۶، ص ۵۶۶-۵۶۹.
  • «داوود»، در ج ۳، ۱۳۸۸، ص۱۴۸-۱۵۰.
  • «زکریا»، در ج ۳، ۱۳۸۸،ص۵۲۹-۵۳۱.
  • «زکریای قزوینی، عمادالدین محمود»
  • «سومنات»،
  • «موسی»، ج۶، ۱۳۹۵، ص ۲۴۹-۲۵۱.
  • «محمد» در ج ذیل، ۱۳۹۷، ص ۳۵۹-۳۶۶.
  • «یوسف»، ج ذیل، ۱۳۹۷، ص ۵۴۶-۵۵۴.

 

تألیف در دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبه قاره هند، زیر نظر محمد رضا نصیری، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تهران:

  • «حجه الهند»
  • «لورک و مینا»
  • «دستور داراب پالن»

 

تألیف در دانشنامۀ طب اسلامی و طب سنتی، زیر علی اکبر ولایتی، فرهنگستان علوم، تهران.

  • «اختلاج»، در ج ۱،

 

ترجمه‌:

  کتاب

  • تاریخ اجتماعی: دانش، روش، آموزش، ترجمه با همکاری محمد ابراهیم باسط، تهران، انتشارات سمت (۱۳۹۴)
  • تاریخ اجتماعی، مساله‌ها، راهبردها و روش‌ها، مایلز فربرن، ترجمه با همکاری محمد ابراهیم باسط، تهران، انتشارات سمت (۱۳۹۴)
  • یونگ، بوبر و تائوئیزم، هرولد کوارد و ایرنه ابر، انتشارات جوانۀ توس، تهران (چاپ اول، ۱۳۸۶, چاپ دوم ۱۳۸۹)
  • دربارۀ انسان‌شناسی دین: سه مقدمه، آنماری دوال مالفییت و دیگران، انتشارات، جوانۀ توس، تهران (چاپ اول ۱۳۸۶)
  • دوازده + یک، سیزده پژوهش دربارۀ طلسم، تعویذ و جادو، نشر کتاب مرجع، تهران (چاپ اول ۱۳۸۷)
  • مقدمه‌ای بر پژوهش دین عامیانه، ژاک واردنبورگ و دیگران، انتشارات جوانۀ توس، تهران (چاپ اول ۱۳۸۹, چاپ دوم ۱۳۹۲)
  • قصه در جهان اسلام، شارل پلا و دیگران، نشر چشمه، (۱۳۹۰).

 

مقاله

ترجمه در دایره‌المعارف دین بریل، مرکز تحقیقات ادیان و مذاهب قم (زیر چاپ)

مدخل‌های

  • تولد
  • نیاکان
  • کودکان، شعائر
  • پوشاک
  • نام‌ها
  • فرهنگ عامیانه
  • تعویذ
  • زندگی روزانه
  • ریاضت
  • جادۀ ابریشم

 

ترجمه در در دایر‌ه‌المعارف قرآن مک‌اولیف، انشارات حکمت (زیر چاپ)، ترجمۀ مقالات در دایره‌المعارف قرآن  ویراستۀ جین دامن مک اولیف، ترجمۀ گروه مترجمان، انتشارات حکمت (۱۳۹۲ -۱۳۹۶)

مدخل‌های

  • «اعیاد و بزرگداشت‌ها»، والری هوفمن، دایره‌المعارف قرآن مک‌اولیف، ج۱، ۳۳۶-۳۴۱ (چاپ اول ۱۳۹۲)
  • «تعویذ»، کاتلین ملون اکانر، دایره‌المعارف قرآن مک‌اولیف، ج۲، ص ۱۵۸-۱۶۰ (چاپ اول، ۱۳۹۳)
  • «سحر»، گابریل مند خان، دایره‌المعارف قرآن مک‌اولیف، ج۳، ص ۳۴۲-۳۴۹ (چاپ اول ۱۳۹۴)
  • «علوم اجتماعی و قرآن»، دیل آیکلمن، دایره‌المعارف قرآن مک‌اولیف، ج۴، ص ۱۴۳-۱۵۴ (چاپ اول۱۳۹۶)
  • «قرآن در زندگی روزمره»، نصر حامد ابوزید، دایره‌المعارف قرآن مک‌اولیف، ج،۴، ص ۳۵۳-۳۷۱ (چاپ اول ۱۳۹۶)

 

ترجمه در دانشنامۀ جهان اسلام

مدخل‌های

  • «خواجگان دیوان همایون در امپراتوری عثمانی» ج ۱۶، ص ۲۳۲-۲۳۴.
  • «خربگه» ج ۱۵، ص ۳۵۹-۳۶۰.
  • «خاص در عثمانی» ج ۱۴،ص ۶۳۹-۶۴۳.
  • «حسبه در عثمانی» ج ۱۳،ص ۲۴۶-۲۴۷.
  • « حسبه در هند دوره اسلامی» ج ۱۳،ص ۲۴۷-۲۴۹.
  • « چاپ و چاپخانه در جهان عرب» ج ۱۱، ص ۶۱۸-۶۲۳.
  • «چاپ و چاپخانه در ترکیه» ج ۱۱، ص ۶۲۳-۶۲۷.
  • «چاپ وچاپخانه درهند دوره اسلامی» ج ۱۱، ص ۶۲۷-۶۳۰.
  • «چاپ و چاپخانه در افغانستان» ج ۱۱،ص ۶۳۰-۶۳۱.
  • «جوبری دمشقی، عبدالرحیم» ج ۱۱، ص ۳۲۳-۳۲۵.
  • «جنیزه بن عزرا در قاهره» ج ۱۱، ص ۲۲۱-۲۳۱.
  • «جنگ در هند دوره اسلامی» ج ۱۱، ص ۸۱-۸۸.
  • «جماعت،درشمال افریقا» ج ۱۰، ص ۶۱۱-۶۱۳.
  • «جزیه در هند دوره اسلامی» ج ۱۰، ص ۳۳۷-۳۳۸.

 

ترجمه در نشریات علمی

  • «زیبایی‌شناسی امر روزانه» ، شری اروین، کتاب ماه ادبیات، سال ۱۶، ش۱۰، پیاپی ۱۹۰، مرداد ۱۳۹۲، ص ۳۳-۳۵.
  • «جنگ در دوره خلفا»، کلود کائن، در تاریخ اسلام، فصلنامه تخصصی مؤسسه آموزش عالی باقرالعلوم، قم، س ۵، ش ۱۹، پاییز ۱۳۸۳، ص ۱۷۵-۱۸۸
  • «به سوی جهان‌بینی معنا محور»،رور بیونس، در راهبرد،نشریه مرکز تحقیقات استراتژیک، ش ۳۳، پاییز ۱۳۸۳،ص ۲۳۱-۲۳۶.
  • «معرفت و واقعیت در فلسفه چین»،چان پو و لی سی، در برگ فرهنگ،‍ ۱۳۸۰.
  • «طرح موروث سکولاریزاسیون»، براین ویلسون، در برگ فرهنگ،ش ۹، ۱۳۸۰،ص ۱۰-۱۷.
  • «نقد فلسفه دینی وین رایت بر کثرت گرایی دینی هیک»، ویلیم وین رایت، در برگ فرهنگ،ش ۸، ۱۳۸۰، ص ۶۲-۶۷.
  • «در باب طبیعت آگاهی محض»، شنکره، در برگ فرهنگ، ش ۶، ۱۳۷۹،ص ۶۲-۶۴.
  • «سنت»، آنتونی گیدنز، در برگ فرهنگ، ش ۲، ۱۳۷۸ ،ص ۱۸ -۲۳.

 

کلاس‌ها و دوره‌های آموزشی برگزارشده در سروش مولانا:

درسگفتار گفت‌­وگویی انتقادی دربارۀ بکارایی آموزه‌های عرفانی سنتی در زندگی امروز (۱۳۹۳)